AİHM’den Türkiye’ye “Kırmızılı Kadın” Kararı: Kötü Muamele Yasağı İhlal Edildi

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Gezi Parkı protestoları sırasında “Kırmızılı Kadın” olarak simgeleşen şehir plancısı akademisyen Ceyda Sungur’un başvurusunda Türkiye aleyhine karar verdi. Mahkeme, Sungur’a yönelik polis müdahalesinin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 3. maddesinde güvence altına alınan “kötü muamele yasağını” ihlal ettiğine hükmetti.

Olay, 28 Mayıs 2013’te Gezi Parkı’nda düzenlenen oturma eylemi sırasında yaşandı. Polis memuru Fatih Zengin, Sungur’un yüzüne bir metreden daha kısa mesafeden doğrudan biber gazı sıktı. Bu görüntü kısa sürede protestoların sembollerinden biri haline geldi ve Sungur kamuoyunda “Kırmızılı Kadın” olarak anılmaya başlandı.

Türkiye’de yürütülen yargı sürecinde polis memuruna “yaralama” ve “görevi kötüye kullanma” suçlarından 10 ay hapis cezası verildi. Ancak mahkeme hükmün açıklanmasını geri bırakarak cezayı erteledi ve sanığın 300 fidan dikmesine karar verdi. Bu karar, olayın cezasız kaldığı yönünde eleştirilere neden oldu.

Ceyda Sungur, iç hukuk yollarını tüketmesinin ardından dosyayı AİHM’e taşıdı. Yüksek mahkeme, kolluk kuvvetlerinin güç kullanımının yalnızca zorunlu ve orantılı olması durumunda hukuka uygun sayılabileceğini hatırlattı. Sungur’a yönelik müdahalenin bu kriterleri karşılamadığı ve doğrudan hedef alınarak yapılan gaz sıkımının ciddi bir ihlal oluşturduğu ifade edildi.

Mahkeme ayrıca Türkiye’deki ceza sürecini de eleştirdi. Verilen cezanın uygulanmaması ve fiilen ortadan kalkması nedeniyle yaptırımın caydırıcı olmadığına dikkat çekildi. Bu durumun “cezasızlık” yarattığı ve kötü muamele yasağının etkin uygulanmasını zayıflattığı vurgulandı.

AİHM, Türkiye’nin Ceyda Sungur’a 6 bin 500 euro manevi tazminat ve 5 bin 400 euro yargılama gideri ödemesine karar verdi. Karar oy birliğiyle alındı ve Türkiye’nin üç ay içinde ödemeyi gerçekleştirmesi gerekiyor.

Bu karar, Gezi Parkı sürecine ilişkin uluslararası hukuk düzeyinde verilen en dikkat çekici kararlardan biri olarak değerlendirilirken, kolluk kuvvetlerinin güç kullanımına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.