TOKİ'den 'Kiralık Sosyal Konut' Hamlesi: Barınma Hakkı mı, Yeni Bir Rant Kapısı mı?

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamasıyla gündeme gelen 'kiralık sosyal konut' uygulaması, Türkiye'de barınma krizinin derinleştiği bir dönemde yeni tartışmaları beraberinde getirdi. İstanbul'da ilk kez TOKİ eliyle hayata geçirileceği belirtilen bu sistem, iktidarın konut politikalarındaki yeni yönelimi olarak yorumlanıyor. Ancak bu hamlenin, halkın temel barınma hakkını güvence altına almaktan ziyade, mevcut ekonomik sorunlar ve yükselen kira fiyatları karşısında bir 'yama' mı olacağı, yoksa yeni bir rant alanının mı kapısını aralayacağı soruları akıllara getiriyor.

Uzun yıllardır uygulanan 'sahip olma' odaklı TOKİ projelerinin, dar gelirli vatandaşların konut edinimini zorlaştırdığı, hatta birçok durumda imkansız hale getirdiği biliniyor. Şimdi ise 'kiralık' seçeneğinin sunulması, bir yandan konut piyasasındaki fahiş fiyatlara karşı bir çözüm gibi sunulurken, diğer yandan devletin asli görevi olan sosyal konut üretiminden ve uygun fiyatlı barınma sağlamaktan ne denli uzaklaştığının bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. TOKİ'nin bu yeni rolüyle, piyasadaki kira dengelerini regüle etmek yerine, kendisinin de bir 'emlakçı' gibi piyasaya dahil olması, uzun vadede ne tür sonuçlar doğuracağı merak konusu.

Bu uygulamanın detayları henüz netleşmemiş olsa da, geçmişteki benzer uygulamalar ve TOKİ'nin genel işleyişi göz önüne alındığında, kiralama koşulları, kira bedelleri ve kiracıların hakları gibi kritik başlıkların şeffaflıktan uzak kalabileceği endişesi taşıyor. Kimlerin bu konutlara erişebileceği, başvuru kriterlerinin ne olacağı ve kiralama süresince yaşanabilecek sorunlara karşı hangi güvencelerin sunulacağı gibi temel sorular henüz cevapsız. Halkın barınma sorununa kalıcı ve adil çözümler üretmek yerine, geçici ve piyasa odaklı yaklaşımların benimsenmesi, milyonlarca vatandaşın geleceğini belirsizliğe itmeye devam ediyor.

İktidarın bu adımı, barınma krizini çözmekten çok, seçim öncesi dönemde 'çözüm üretiyor' algısı yaratma çabası olarak da okunabilir. Ancak temel hakların piyasa koşullarına terk edildiği bir düzende, 'kiralık sosyal konut' gibi uygulamaların, gerçek bir sosyal devlet anlayışından ne kadar uzak olduğu açıktır. Halkın insanca yaşama hakkı olan barınma, bir lütuf değil, devletin sağlamakla yükümlü olduğu temel bir haktır. Bu yeni sistemin, bu hakkı ne ölçüde karşılayacağı, önümüzdeki dönemde yakından takip edilmesi gereken bir gelişme olacak.